5. Conclusie

 

De discussie over de democratie was voor De Waag veel meer een bespreking dan een echte discussie. De theoretische standpunten werden grotendeels uiteengezet door de Bollandiaan Baltus Wigersma. Hierin was sprake van een volledige herinrichting van het politieke bestuur richting wat met noemde een ware volksdemocratie, geregeerd door een sterke regering, samenwerkend met een adviserende volksvertegenwoordiging. Het proces daar naartoe werd als een historische noodzakelijkheid gezien. De inrichting van die staat werd concreet door Wigersma omschreven. Toch was het niet de bedoeling van De Waag om de opvattingen direct, in de vorm van een partij of beweging, politiek in te gaan zetten. Zelf meedoen aan de verkiezingen was in het huidige systeem geen optie. Het bleef theorie, die niet door de mannen van De Waag zelf in concrete daden omgezet zou worden.

De politieke bespiegelingen in De Waag vormden een journalistieke en kritische kijk op de samenleving en de werking van de parlementaire democratie. Vanuit de autoritaire opvattingen leverde het kritiek op de gang van zaken rond verkiezingen en kabinetsformaties. In deze stukken stelde het blad zich welwillender op, zeker met betrekking tot Colijn, in wie zij een mogelijke sterke man zagen die een einde kon maken aan het ‘doorgedreven parlementarisme’. Tijdens de verkiezingen bleef het blad principieel anti-parlementair. Het gaf geen stemadviezen af, noch op democratische noch op antidemocratische partijen.

De Waag sloot voor een grootgedeelte aan bij de Europese onvrede over de parlementaire democratie en de evenredige vertegenwoordiging. Theoretisch ging het ver in de roep om verandering, die door de Bollandianen als een onvermijdelijkheid werd beschouwd. “Het systeem dat bedacht was om de volkswil weer te geven”, zoals Europese critici volgens Mazower waarschuwden, “openbaarde de afwezigheid daarvan”.[1] De mensen van De Waag dachten een oplossing te hebben gevonden in een nieuwe ‘autoritaire democratie’. Niet lang daarna zou dan ook, niet geheel onverwacht, een flink gedeelte van de meer radicale medewerkers uit 1939 achter de Duitse bezetter gaan staan.


[1] Mark Mazower, Duister continent. Europa in de twintigste eeuw (3e druk; zp 2006) 32.




    Geef een reactie

    Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

    WordPress.com logo

    Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

    Twitter-afbeelding

    Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

    Facebook foto

    Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

    Google+ photo

    Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

    Verbinden met %s



%d bloggers op de volgende wijze: