1. Inleiding

 

In 1936 werd, met geld van Sir Henri Deterding van koninklijke Shell, het weekblad De Waag opgericht. Een veelzijdig opinieblad dat een autoritaire staat wenste. De Waag was een veelzijdig blad met politieke, culturele en sociale beschouwingen. Volgens L. De Jong een verkapt-fascistisch blad, toch was De Waag in de vooroorlogse periode niet gelieerd aan de NSB noch aan een andere politieke partij of beweging. Wel zijn er onder de medewerkers van het blad velen die tijdens de bezetting openlijk pro-Duits waren en op hoge posities bij de overheid terecht kwamen.[1]

Over de inhoud van de Waag is nog niet veel geschreven, meestal wordt het blad vooral kort genoemd als het blad waar de latere propagandist Max Blokzijl pro-Duitse artikelen schreef of als ‘een autoritair weekblad’.[2] L. de Jong neemt het blad mee in het hoofdstuk ‘De andere fascisten’, maar heeft het inhoudelijk vooral over het antisemitisme van De Waag. In Niet voor publicatie heeft René Vos een kort gedeelte gewijd aan de in het blad gedane opmerkingen over het onder controle stellen van de Nederlandse pers (dat zou een van de eerste plichten zijn indien Nederland eens een ‘gezaghebbende regering’ zou krijgen).[3] I. Schöffer schreef over het weekblad: “Het blad legt zich niet vast aan een partij. De toon is echter van het begin af aan anti-internationaal, anti-parlementair, sterk conservatief en in toenemende mate pro-Duits.” Volgens Schöffer vormde De Waagkring voor augustus 1941 ‘een interessant, intellectueel gevogelte van zeer verschillend pluimage’, tot die tijd waren er dan ook veel spanningen en wisselde het blad nogal eens van opvatting over de NSB, Duitsland, autoritair-liberaal of nationaal-socialistisch.[4]

In dit stuk richt ik mij op de opvattingen over democratie, in het blad tussen 1937 en 1939.

Lees verder: Hoofdstuk 2. Achtergrond

 


[1] L. de Jong, Het koninkrijk der Nederlanden tijdens de Tweede Wereldoorlog, I, Voorspel (Den Haag 1969) 398-99.

[2] Frank van Vree, De Nederlandse pers en Duitsland, 1930-1939, Een studie over de vorming van de publieke opinie (Groningen 1989). René Kok, Max Blokzijl. Stem van het nationaal-socialisme (Amsterdam 1988) 50-52.

[3] René Vos, Niet voor publicatie. De legale Nederlandse pers tijden de Duitse bezetting (Amsterdam 1988) 43-44.

[4] I. Schöffer, Het nationaal-socialistische beeld van de geschiedenis der Nederlanden. Een historiografische en bibliografische studie (Proefschrift UvA; Amsterdam 1956). 277-78.

Volgende pagina »



Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.